Dinar Haberleri Websitesine Hoşgeldiniz.
SEFERÎLİK (YOLCULUK) VE SEFERÎLİKTE NAMAZ
Köşe Yazısı Tarihi : 31-05-2010       
İsmet Mere
ismet.mere@mynet.com

( Manevi Penceremiz )
İslâm dini akla ve mantığa öncelik verir, insanların huzur ve saadetini esas alır.
İbadetlerin icrasında da kolaylığa önem verir. Yolculuk sırasında daima zorluklarla karşılaşıldığı için namazlarda farzlar kısaltılmıştır. Dört rekatlı farz namazlar iki rekat olarak kılınır. Iki ve űç rekatlı farzlar ile vitir namazı ise olduğu gibi kılınır.

Seferî yani yolcu kime denir ? Bir kimse doğup bűyűdűğű ve devamlı olarak ikamet etmekte olduğu yerden, yani vatan-ı aslîsinden veya vatan-ı muvakkat’tan yaya olarak en az 18 saatlik yani en az 90 kilometre uzaklıkta bir yere gitmek niyetiyle yola çıkmışsa ve bulunduğu şehrin veya beldenin en dışında bulunan evleri geçmişse yolculuğu başlamış sayılır.(Askerlikte piyade yűrűyűşűnde 50 dakika yűrűyűş, 10 dakika dinlenme olarak saatte 5 kilometre yol alma olarak hesaplanır. Buna göre 18 x 5 = 90 km. eder. Ulemaya göre de bir kimse bir gűnde 6 saat yűrűyűş yapabilir hesabıyla 3 gűnde 18 saat yűrűyűş yapmış olur ki sonuçta 90 km. eder. (Bir rivayette de hanefilere göre bu mesafe 104 km. dir). Yolcu olan kimse gitmek istediği yere varıncaya kadar seferî yani yolcu’dur. Deniz yolculuğunda da rűzgarın normal olduğu bir havada yelkenli bir geminin en az 18 saatte vardığı mesafe de seferîlik mesafesidir. Bu mesafelerden daha kısa bir uzaklığa gitmek űzere yola çıkan kimse, seferî değildir ve namazlarını normal olarak kılar. Bir örnek verecek olursak : Dinar’dan Afyon’a giden kimse mezarlığı, Denizli’ye giden kimse sanayi çarşısını, Antalya’ya giden kişi de Denizli ayrımındaki petrol istasyonunu geçince yolcu sayılır. Ama bu kişi Sandıklıya, dazkırı’ya, Isparta veya Burdur’a gitmek için yola çıkmışsa yolcu sayılmaz, çűnkű bu şehirler 90 kilometreden daha kısadır.
Yolculukta kullanılan yol esas alınır. Yani bir yere ulaşmak için 90 km. den daha uzak ve daha yakın iki yol olsa, siz bu iki yoldan hangisini kullanıyorsanız o yol esas alınır. 90 km. den fazla olanı kullanıyorsanız yolcusunuz, az olanı kullanıyorsanız yolcu değilsiniz. Bir de 90 km. den uzağa gitmeyi gönlűnden geçirmiş olmak yani niyet etmiş olmak gereklidir. Niyetsiz olarak dűnya turu yapılmış olsa seferî olunmaz.

Seferîlikle ilgili Nisâ sûresinin 101. âyet-i kerîmesi hicretin 4. yılında Medine’de nazil olmuştur. Anlamı şudur ; « Yer yűzűnde dolaştığınız ve savaştığınız zaman namazlarınızı kısaltmanızda sizin için bir gűnah yoktur…. ». Mezhep imamları bu konu űzerinde ihtilaf etmişlerdir, yani değişik görűşler belirtmişlerdir : Ebu Hanife Hazretleri , namazları kısaltmak bir azimettir, tam kılmak caiz olmaz derken, Imam-ı Şafiî Hazretleri namazı kısaltma bir ruhsattır, tam kılma ve azimeti yerine getirme dahi câiz olur demiştir. Bundan dolayı Şafii Mezhebine göre yolcu olan kişi serbesttir, isterse farzları iki, isterse dört rekat kılar. Hanefi mezhebine göre farzı 4 rekat kılmak mekruhtur, gűnahtır.

Seferîlikte vatan-ı aslî ve vatan-ı muvakkat diye iki terim vardır ; vatan-ı aslî demek : Kişinin doğup bűyűdűğű ve devamlı olarak ikamet ettiği veya devamlı ikamet etmese bile kendine ait bir evinin bulunduğu yerdir. Vatan-ı muvakkat veya vatan-ı ikamet ise yolculuğa çıktıktan sonra gitmek istediği ve orada 15 gűnden fazla kalmaya niyet ettiği yerdir. Yolculukta 15 gűnden az bir sűre kalmaya niyet edilen yere ise vatan-ı sűknâ denir. ( Safiilerde 4 gűnden az kalınacak olan yere denir.)

Seferî kimse yolculuğa çıktıktan itibaren hedefine ulaşıncaya kadar seferîdir. Hedefine vardığında ise, eğer orada 15 gűn ve daha fazla kalmayı dűşűnűyorsa varır varmaz seferîliği sona erer. Eğer 15 gűnden daha az kalmayı dűşűnűyor ise vatan-ı aslisine geri dönűnceye kadar seferîliği devam eder. Eğer 15 gűnden az kalmayı dűşűndűğű halde işleri uzar da 15 gűnű geçerse hatta bir yıla kadar sűrműş olsa yine seferîliği devam eder. Bir örnek verecek olursak ; diyelim ki bir işinizi halletmek için Ankara’ya gittiniz. Işinizin bir hafta–on gűn içinde biteceğini dűşűnűyordunuz ama işiniz uzadı da uzadı, bir ay veya daha fazla
kaldınız. Bűtűn bu sűre içerisinde seferî sayılırsınız. Çűnkű işiniz biter bitmez dönmeyi dűşűnűyordunuz ve en çok 10 gűn sűrer diye tahmin ediyordunuz ama sizin iradenizin dışında sűre uzadı.

Önemli bir husus ta şudur : Gideceğiniz mesafeye ister yaya gidin, ister arabayla, tirenle veya uçakla gidin, sonuç değişmez. Seferîlikte mesafe dikkate alınır, kullanılan vasıta dikkate alınmaz.

Seferî olan kimse tek başına kılarsa 4 rekatlı farzları 2 rekat kılar. Hepsi seferî olan cemaate imam olursa, hepsi 2 rekat olarak kılarlar. Eğer seferî olmayan bir imamın ardında namaz kılarsa, imama tâbî olarak farzı 4 rekat kılar. Ancak kendisi imam olacak olursa seferî olduğunu cemaate duyurur, cemaatin içinde seferî olmayanlar varsa onlar, imam 2. rekatten sonra selam verince ayağa kalkarak herhangi bir şey okumadan okuma sűresi kadar ayakta durmak suretiyle, kalan 2 rekatı tamamlar.

Seferîliğin avantajları nelerdir ? Seferî olan kişi, 4 rekatlı farzları 2 rekat kılar. Cuma namazı farz olmaktan çıkar, dilerse Cuma namazını, dilerse öğlen namazını kılar. Bayram namazı kendisine vacip değildir. Kurban kesmek de vacip değildir. Giydiği mestin űzerine mukim iken 24 saat meshedebildiği halde, yolculukta bu sűre 3 gűndűr yani 72 saattir. Dilerse orucunu tutmayıp daha sonra kaza eder (ancak her şeyin gűzelliği herkesle birlikte olduğu zamandır. Onun için, imkânı varsa orucunu ramazan ayında tutması tavsiye olunur. Zira daha sonra tutması ramazan ayına göre daha zor gelecektir.)

Bir kimse yolculuk veya seferîlik sırasında kazaya kalmış olan namazlarını yine 4 rekatlıları 2 rekat olarak kaza eder. Mukim iken kazaya kalmış olan namazlarını seferde iken kaza edecek olursa bunları 4 rekat olarak kaza eder.

Hanefi mezhebine göre hac mevsiminde öğle ve ikindi namazları öğle vaktinde Arafat’ta, akşam ve yatsı namazları da yatsı vaktinde műzdelife’de birleştirilerek kılınır. Bunun dışında namazların birleştirilmesi caiz değildir. Ancak diğer mezhep imamlarına göre ise zaruret sebebiyle bu namazların öne veya arkaya alınması suretiyle birleştirilerek kılınmaları yani öğle ve ikindi’nin öğlen veya ikindi vaktinde, akşam ve yatsı’nın da aynı şekilde birleştirilerek kılınması caizdir.

Seferîlikle ilgili bazı meseleler: Bir kimse 90 km. den fazla bir mesafeye gitmek için yola çıksa, oraya varmadan seferden vazgeçip geri dönse, dönűşe başladığı andan itibaren seferîliği de biter.

Hanbelilere, malikilere ve şafiilere göre, varılan yerde giriş ve çıkış gűnleri hariç dört gűnden sonra veya 20 vakit ‘ten sonra misafirlik biter ve yerli gibi hareket edilir.
Seferilikte 4 rekatlı farzlar 2 rekat kılınırken sűnnetlerin kılınması yolcunun isteğine bağlıdır, dilerse kılar, dilemezse kılmaz. Sűnnetler nafile namazdır.
Yazıyla İlgili Ziyaretçi Yorumları
Bu haberle ilgili henüz hiç ziyaretçi yorumu yazılmamıştır. İlk yorumu yapmak için lütfen buraya tıklayınız...
  Ziyaretçi Yorumu
 
Bu Yazarın Diğer Yazıları