Dinar Haberleri Websitesine Hoşgeldiniz.
TİLÂVET SECDESİ NEDİR ? NASIL YAPILIR ?
Köşe Yazısı Tarihi : 07-12-2013       
İsmet Mere
ismet.mere@mynet.com

( Manevi Penceremiz )

TİLÂVET SECDESİ NEDİR ? NASIL YAPILIR ?     

-Tilâvet okumak demektir.Tilâvet secdesi de, Kur’ân’ı Kerim’de bulunan secde âyetlerinden herhangi birinin okunması veya ișitilmesi halinde yapılan secdedir. Kur’ân-ı Kerim’in on dört sûresinde secde âyeti vardır.

-Șâfiî ve Hanbelî mezhebine göre de sayı on dörttür, ancak onlar Sâd Sûresindeki secdeyi « șükür secdesi » olarak kabul ederlerler ve Hac sûresinde iki adet secde âyeti var derler. Mâlikî Mezhebine göre ise on bir secde âyeti vardır. Onlara göre Necm, İnșikâk ve Alâk sûrelerindeki secdeler bağlayıcı değildir.

-Tilâvet secdesi Hanefî mezhebine göre vâcip, diğer üç mezhebe göre ise sünnettir. Hazret-i Ömer’in, Nahl sûresindeki secde âyetini okuduktan sonra cemaati, secde yapıp yapmamakta serbest bıraktığı ve « bu âyette Allah bize secde yapmayı farz kılmamıștır » dediği rivayet edilmiștir.

Kur’an’daki on dört secde âyetinin bulunduğu sûreler ve âyet numaraları șunlardır :

1)A’raf  sûresi           206. âyet

2) Râd   sûresi           15.   âyet 

 3)Nahl  sûresi           49,  âyet   

4)İsrâ    sûresi            107.$ayet   

 5)Meryem sûresi      58.âyet 

 6)Hac  sûresi             18. âyet          

 7) Furkan sûresi      60. âyet    

8) Neml  sûresi          25 âyet       

9) Secde sûresi           15. âyet     

10)Sâd  sûresi              24. âyet      

11)Fussilet sûresi         37. âyet             

12) Necm  sûresi        62. âyet    

13) İnșikak sûresi      21. âyet

14) Alâk sûresi          19. âyet

-Secde âyetlerinin bir kısmında genel olarak müșriklerin Yüce Yaratıcının  karșısında boyun eğmekten ve secde etmekten kaçındıkları anlatılmakta, bir kısmında da mü’minler doğrudan secde etmekle emrolunmaktadır.

-Secde ile ilgili olarak  Kur’an-ı Kerim’de İnșikak sûresinin 21. Âyetinde șöyle buyurulmaktadır: « Onlara ne oluyor ki îman etmiyorlar ve kendilerine Kur’an okunduğu zaman secde etmiyorlar. »

-Rasûlüllah (s.a.s.) ise șöyle buyurmuștur : « Âdemoğlu secde âyetini okuduktan sonra secde edince, șeytan ağlar ve « vay benim hâlime ! Âdemoğlu secde etmekle emrolundu ve hemen secde etti ; cennet onundur. Ben ise secde etmekle emrolunduğum halde secde etmekten kaçındım, bundan dolayı cehennem benimdir » diyerek oradan kaçar. » (Müslim, îman 35)

-Kur’ân-ı Kerim kitaplarında secde âyetinin bulunduğu satırın hizasına « secde » diye belirtilmiștir.

TİLÂVET SECDESİ İLE İLGİLİ HÜKÜMLER :

-Radyo ve televizyon veya teyp-gramofon gibi cihazlardan çıkan sesler konusunda âlimlar arasında görüș birliği yoktur. Bir kısmına göre tilâvet secdesi yapmak vâcip, Elmalılı Hamdi Yazır gibi bazılarına göre ise, ses bir canlının ağzından çıkmadığı için vâcip değildir.Diğer yandan  bir dağa veya duvara çarparak yansıyan sese de tilâvet secdesi gerekmez. Ancak bir kâfirin veya öğretilmiș bir hayvanın telâffuz ettiği secde âyetini ișitene tilâvet secdesi yapmak vâciptir.

-Tilâvet secdesi yapacak kimsenin abdestli olması, elbisesi ve secde yerinin temiz olması, avret yerleri kapalı ve kıbleye yönelmiș olması șarttır. Secde âyetini okuyan veya dinleyen mükellef bir müslümana tilâvet secdesi yapmak vâciptir.

-Hayız veya nifas hâlinde bulunan bir kadına, ne okuyacağı ne de ișiteceği bir secde âyetinden dolayı secde gerekmez. Çünkü bayanlar, bu halde iken namazdan muaftırlar.

-Secde âyetini ișiten cünüp veya abdestsiz bir kimse, temizlendikten sonra tilâvet secdesi yapar. Fakat aybașılı veya doğum yapmıș bir kadına bu hallerinde ișittikleri bir secde âyeti için temizlendikten sonra da tilâvet secdesi gerekmez.

-Secde âyetinin yazılmasıyla, yazısına bakmakla veya âyetin çoğunluğunu okumadıkça secde gerekmez . Secde âyetini duymayan mükellefe de secde gerekmez, ancak âyetin okunduğu mecliste hazır bulunursa secde etmesi gerekir.

-Aynı secde âyeti bir oda veya salonda birden fazla okunsa tek bir secde yeterlidir, fakat bașka bașka odalarda veya meclislerde okunursa her biri için ayrı secde etmek gerekir. Ayn odada veya salonda bașka bașka secde âyetleri okunursa vaya ișitilirse, yine her biri için ayrı secde gerekir. Câminin içerisi tek oda hükmündedir.

-Hareket hâlindeki bir hayvan veya vâsıta üzerinde giderken birden fazla okunan aynı secde âyeti için de mekân devamlı değiștiği için ayrı ayrı secde gerekir.

-Bir yerde sesli olarak Kur’an okurken eğer orada bulunanlar secde için hazırlıklı iseler açıktan okunmalı ama hazırlıklı değil iseler sessiz okumalıdır, bu müstehaptır.

-Tilâvet secdesi için niyet șarttır, fakat ta’yin șart değildir. Yani Birkaç secde âyetini okumuș veya ișitmiș olan bir kimse, bunların sayısınca ve tilâvet secdesi niyetiyle secde eder, fakat hangi secdenin hangi secde âyetine âit olduğunu belirtmesi gerekmez. Bu secdeye, namaz içinde kalben niyet edilir, namaz dıșında ise dil ile de söylenmesi daha iyidir.

-Namazda, sonunda secde âyeti olan bir sûreyi meselâ Alâk sûresini okuyanın, namaz içinde veya namaz dıșında tilâvet secdesi yapması gerekmez.

-Bir kimse, namazda secde âyetini okuyup rükûa ve secdeye gitse, rükû yaparken tilâvet secdesine niyet etse de , etmese de, o kimseden tilâvet secdesi düșer. Yâni ayrıca tilâvet secdesi yapması gerekmez.

-Tilâvet secdesi hemen yapılmayıp daha sonraya da bırakılabilir. Ancak bir zaruret yokken geciktirilmesi tenzihen mekruhtur.

Secde âyetinin namazda okunması halinde, eğer imam en çok üç âyet daha okuyup rükûya gidecekse, tilâvet secdesine niyet ederek rükûya gider, söz konusu bu rükû aynı zamanda tilâvet secdesi yerine de geçer. Șâyet rükûya eğilmeyip de okumaya devam edecekse, tilâvet secdesine niyet ederek doğrudan secdeye gider ve secdeyi tamamladıktan sonra hemen ayağa kalkarak kaldığı yerden okumaya devam edebilir. Ancak cemaatle namaz kılan imam, tilâvet secdesini sadece rükû ile yapmamalıdır. Çünkü cemaat, farkında olmayarak, tilâvet secdesine niyeti terkeder ve tilâvet secdesi onlardan düșmez. Bu durumda, imamın selâmından sonra cemaatin tilâvet secdesi yapıp, bundan sonra tekrar teșehhütte bulunmaları gerekir ki, bunu herkes yapamaz.

-İmam Ebû Tusuf’a göre secde âyeti bir namazda ister bir rekâtta, ister ayrı ayrı rekâtlarda tekrarlansa bile sahih olan kavle göre yalnız bir secde yeterlidir. İmam Muhammed’e göre ise ayrı rekâtlarda her birine ayrı secde gerekir.

-İmam ın Cuma ve bayram namazları gibi kalabalık namazlarda ve gizliden okunan namazlarda secde âyeti okumasi mekruhtur. Zira cemaatin șasırma ihtimali vardır. Ancak secde âyeti, o rekâtta okunan âyetlerin sonunda ise sakınca yoktur, namazın secdesi ile tilâvet secdesi de yapılmıș olur.

-Seferî imama uyan yerli (mukim) kimse, imamın yapacağı tilâvet secdesini yapar, sonra da kalkarak namazına devam eder ve tamamlar. Kendi bașına kılacağı rekâtlarda da eğer secde âyeti okursa, ayrıca tilâvet secdesi yapar.

-Secde âyeti üç mekruh vakitte okunursa, tilâvet secdesini bu vakitlerde yapmak bir kavle göre câiz ise de, mekruh olmayan vakte tehir etmek daha iyidir.

-Bir kimse tek bașına namaz kılarken rükûda, secdede veya otururken, ya da imamla kılarken kendisi secde âyeti okumuș olsa tilâvet secdesi yapmaz. Çünkü  namaz kılanlar bu halde iken Kur’an okumaktan men edilmișlerdir. Bunların okuması geçersizdir. Ancak onun okuduğunu dıșardan ișiten kimse için  tilâvet secdesi vacip olur.

-Namazda okunan bir secde âyeti için, namazdan çıktıktan sonra secde edilmez çünkü o âyet namazın bir parçası olmuștur, namazdan ayrılmaz. Fakat namaz kılan bir kimse, bașkasının okuduğu secde âyetini duysa, namazdan sonra tilâvet secdesini yapması gerekir. Namaz sırasında imamın okuduğu secde âyetini hariçten duyan kimseye de secde gerekir.

-İçinde secde âyeti olan bir sûreyi okurken secde âyetini atlamak câiz değildir.

-Namazı bozan șeyler tilâvet secdesini de bozar.

TİLÂVET SECDESİ NASIL TAPILIR ?

-Ayağa kalkılır, kıbleye dönülür, tilâvet secdesine niyet edilerek eller kaldırılmaksızın « Allah-ü Ekber » denilerek secdeye gidilir. Cecdede üç kere « Sübhâne rabbiyel a’lâ » denilir. Bundan sonra « Allâh-ü Ekber «  denilerek ayağa kalkılır ve ayağa kalkarken de « Ğufrâneke rabbenâ ve ileykel masîr » denilmesi müstehaptır. Toplu halde olunduğunda okuyanın imamlığında da yapılabilir, her biri ferdî de yapabilir. Tilâvet secdesinin rüknü, Allah-ü Teâlâ’yı ta’zim için yüzü yere koymaktır.

-Bu on dört secde âyetini bir mecliste okuyup, her biri için okudukça bir secde yapan veya hepsini okuduktan sonra tamamına birden on dört secdede bulunan kimsenin dünyevî ve uhrevî istek, sıkıntı ve kederleri konusunda Allah Teâlâ’nın yeterli olacağı rivâyet edilmiștir

Ismet MERE

------------------------------------------------------------

Kaynaklar :  1- Büy¨k İslam İlmihali , ömer Nasuhi Bilmen.

                        2- İlmihal II, Diyanet İșleri Bașkanlığı.

                        3- El-Miftah, Șerhu Nûrul Îzah tercümesi. Tercüme : Abdullah Aydın

Yazıyla İlgili Ziyaretçi Yorumları
Bu haberle ilgili henüz hiç ziyaretçi yorumu yazılmamıştır. İlk yorumu yapmak için lütfen buraya tıklayınız...
  Ziyaretçi Yorumu
 
Bu Yazarın Diğer Yazıları